GLONASS

Korte systeembeschrijving: 

GLONASS (GLObal NAvigation Satellite System is de Russische tegenhanger van het Amerikaanse GPS. Evenals bij GPS bestaat een volledige constellatie uit 24 satellieten, die in 2 frequentiebanden gecodeerde signalen uitzenden. De satellieten draaien in 3 banen, op een hoogte van 25.440 km, om de aarde (inclinatie ongeveer 65 graden). In tegenstelling tot GPS maakt GLONASS gebruik van het PZ-90 coördinaatsysteem (voorheen: Sovjet Geodetic System 1985/1990) om de plaats te bepalen.   

Een ander belangrijk verschil met GPS is dat binnen de twee frequentiebanden elke satelliet zijn eigen frequentie kent. De frequentie wordt bepaald door frequentienummer van de satelliet. Deze frequentieverschillen maken het voor de gebruiker mogelijk om te identificeren van welke satelliet het ontvangen signaal afkomstig is. In de huidige opzet zenden antipolaire satellieten op dezelfde frequentie uit.   

Huidige status: 

Eind 1995/begin 1996 werd de volledige constellatie bereikt. Als gevolg van de politieke veranderingen in de voormalige Sovjet Unie en het niet langer beschikbaar komen van voldoende fondsen heeft de vervanging van satellieten (i.v.m. levenscyclus) echter de nodige vertraging opgelopen. Momenteel is slechts een derde van de constellatie beschikbaar, waardoor wereldwijde plaatsbepaling gedurende 24 uur per dag niet mogelijk is.   

Ontwikkelingen: 

Gezien de ontwikkelingen in de Russische federatie is het niet te verwachten dat de GLONASS constellatie op korte termijn weer volledig zal zijn.   

Sector(en): 

Alle.   

Systeemkarakteristieken: 

Frequentiegebied:  L1: rond 1602 MHz 
L2: rond 1246 MHz; 
Dekkingsgebied:  beperkt; 
Nauwkeurigheid:  25m; 
Beschikbaarheid:  beperkt. 

 

GLONASS is de (inmiddels) Russische tegenhanger van het Amerikaanse GPS. GLONASS is voorgegaan door Tsikada.  

Het plan tot ontwikkeling van GLONASS, genaamd ‘On Deployment of the Unified Space Navigation System GLONASS’, is binnen de toenmalige Sovjet Unie geaccepteerd in december 1976.

Elke afzonderlijke satelliet kreeg de naam Uragan (orkaan) aangevuld met een volgnummer voor operationele satellietn of door een acroniem (GVM) als het om een testsatelliet ging. Alle satellieten werden/worden gelanceerd vanaf het Baikonor Cosmodrome. De eerste twee test satellieten en een operationele satelliet werden in hun baan rond de aarde gebracht op 12 okober 1982.

In 1991 (het beoogde jaar van initieel operationeel zijn) waren er in totaal 44 operationele en 8 test satellieten gelanceerd, maar was het gebruik gelimiteerd met maar 12 satellieten in twee banen daadwerkelijk operationeel. Ondanks dat de constellatie nog lang niet voltooid was werd het systeem wel initieel operationeel verklaard op 24 september 1993. Feitelijk werd deze status pas in december 1995 bereikt.  

Als gevolg van de economische situatie in Rusland waren er in april 2002 nog maar acht van de beoogde vierentwintig satellieten operationeel. Een situatie dus waarin GLONASS zeker geen globaal navigatiesysteem genoemd kon worden.  Op 20 augustus 2001 is het programma ‘Global Navigation System’ goedgekeurd met als inzet om het GLONASS alsnog in 2011 volledig operationeel (24 satellieten) te hebben zodat wereldwijd daartoe adequaat uitgeruste gebruikers gebruik kunnen maken van dit systeem. Dit dan ook tezamen met GPS en Galileo. 

Op dit moment (juli 2007) draaien 17 GLONASS satellieten hun rondjes aarde. Van deze 17 zijn er maar 12 operationeel, zijn er 4 ‘tijdelijk’ uitgeschakeld en is er 1 (die op 25 december 2006 gelanceerd is) nog niet geactiveerd en zit deze nog in de zogenoemde ‘Commisioning Phase’.  Voor 2007 staan zes en voor 2008 nog vijf lanceringen gepland. Per lancering kunnen er, afhankelijk van type draagraket en type satelliet, maximaal zes ! GLONASS satellieten tegelijkertijd in hun baan rond de aarde gebracht worden.  

De oudste nog ‘operationele’ satelliet is gelanceerd in oktober 2000 en presteert beter dan de beoogde levensduur van drie jaar. De in december 2006 gelanceerde verbeterde GLONASS-M satellieten hebben een verwachte levensduur van zeven jaar. Vanaf 2008 kunnen er ook satellieten van het type GLONASS-K gelanceerd worden, deze uiteraard weer verbeterde satellieten hebben een verwachte levensduur van zo’n tien tot twaalf jaar. 

In een in december 2005 aangegaan samenwerkingverband met India is overeengekomen dat India een deel van de ontwikkelingskosten van de GLONASS-K satellieten voor haar rekening neemt en dat deze satellieten vanaf India gelanceerd zullen worden. Ook is toen overeengekomen dat (tenminste) twee GLONASS-M satellieten met GSVL-draagraketten van Indiase makelij gelanceerd worden. 

Voor een aantal jaren heeft Rusland de GLONASS constellatie geoptimaliseerd voor (militair) gebruik in Tsetsjenie, dit vanzelfsprekend ten koste van het globale bereik. 

Al met al is het de verwachting dat in 2008 met 18 satellieten operationeel het Russische territorium afgedekt wordt en vanaf 2010 de hele wereld met totaal 24 satellieten.

Belangrijke eigenschappen, die de systemen op dit moment niet-'compatible' maken, zijn de verschillen in tijdstandaarden, efemeriden constanten, coördinatensystemen en de signaal-toegang. Integratie van beide systemen betekent ongetwijfeld een verhoging van de nauwkeurigheid, betrouwbaarheid en integriteit. Mede vanwege deze redenen zijn er diverse ontvangers op de markt die in staat zijn de navigatiesignalen van beide systemen, opeenvolgend, te verwerken. In puur technische zin is het mogelijk de verschillende signalen gelijktijdig en in samenhang met elkaar te ontvangen en verwerken.

Op dit moment zijn nog maar enkele ontvangers (veelal prototypes) daar toe uitgerust. Men is bijvoorbeeld nog zoekende naar die ene antenne die optimaal in staat is om de verschillende signalen te ontvangen. Werkt het GPS met twee frequenties voor alle satellieten, Glonass gebruikt voor elke satelliet een tweetal unieke frequenties. Integratie lijkt een kwestie van tijd te zijn.